Linux-EduCD

Rajmund Radziewicz

Artykuł w rozszerzonej wersji opublikowany został na łamach drugiego numeru kwartalnika “Linux w Szkole”

Moodle – jest wysokiej jakości Systemem Zarządzania Nauczaniem, dostarczanym na licencji GPL. Służy do prowadzenia zdalnych kursów oraz projektowania, tworzenia, składowania i udostępniania materiałów szkoleniowych.
Oczywiście jego funkcjonalność jest bardzo zróżnicowana. Może służyć przykładowo jako platforma do budowy portalu internetowego. Termin Moodle jest skrótem od “Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment” (modularne, zorientowane obiektowo, dynamiczne środowisko nauczania) i w wolnym tłumaczeniu oznacza również proces “leniwego wałęsania się”, “przyjemnego majsterkowania”, prowadzacego do zdobywania wiedzy i kreatywności. Według twórcy tego oprogramowania, każdy korzystajacy z Moodle’a, jest właśnie takim “Moodlerem”, “kreatywnym majsterkowiczem”.
Ogromną zaletą systemu jest to, że pomimo wielu, często bardzo rozbudowanych funkcji – jest wyjątkowo prosty w obsłudze i użytkowaniu. Interfejs jest bardzo dobrze zaprojektowany. Zupełnie pozbawiony wszelkich “wodotrysków”, z wygodnym menu nawigacyjnym, dostępnym na każdym “poziomie” pracy z systemem – ma w zasadzie tylko to, co jest niezbędne. Wytyczne autorów Moodle’a, których celem było ograniczenie potrzeby interwencji administratora do minimum, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa i jak największej elastyczności podczas pracy, są tu bardzo widoczne. Moodle ma również doskonałe wsparcie dla prawie 30 języków – a liczba ta powiększa się z wersji na wersję.

Przy projektowaniu wirtualnych lekcji, czy kursów, mamy dostęp do zbioru wielu “składowych systemu”. Są więc dostępne: fora dyskusyjne, pokoje rozmów, dzienniki, quizy, zasoby, ankiety, zadania. Mamy możliwość generowania rozbudowanych testów, tzw: wyborów, dodatkowych skal ocen, czy punktowania wykonanych prac. Możemy określać, które zasoby i części interfejsu Moodle’a mają być widoczne dla zarejestrowanego użytkownika, a które dla “gościa”, odwiedzającego przypadkowo nasz serwis. Zebrane przez system oceny mogą być wyeksportowane w formacie arkusza Excella, bądź w postaci tekstowej tabeli. Długo by tak jeszcze można wymieniać – więc chyba lepiej będzie jak od razu zabierzemy się za instalację.

Instalacja i konfiguracja

Moodle jest systemem napisanym w PHP i wykorzystującym bazę danych. Początkowo dedykoway był dla Linuksa, serwer WWW Apache, i serwer baz danych MySQL. W tej chwili potrafi pracować również z PostgreSQL oraz na innych platformach systemowych. My zajmiemy się instalacją zalecaną przez autorów, czyli skomponujemy całość przy pomocy bazy MySQL, Apache’a i dołożymy do tego PHP4. Przyda się nam również biblioteka PHP4-GD, z obsługą formatów JPG i PNG. Jest ona wykorzystywana go generowania wykresów w “raportach aktywności” wszystkich użytkowników systemu. Nie jest oczywiście obowiązkowa do instalacji, czy też prawidłowego działania Moodle’a. Całość zainstalujemy i skonfigurujemy na Debianie, ale jako że system nie będzie instalowany z pakietów binarnych, czy też kompilowany ze źródeł (w końcu to PHP), sposób jego instalacji będzie niemalże taki sam w każdej dystrybucji Linuksa. Różnice mogą co najwyżej dotyczyć lokalizacji plików httpd.conf, czy php.ini, które będziemy edytować. Ewentualnie katalogu głównego serwera WWW, w którym umieścimy wszystkie pliki instalowanego systemu.

W Debianie najwygodniej będzie posłużyć się programem apt-get, który automatycznie pobiera odpowiednie paczki *.deb z sieciowych repozytoriów i instaluje je w systemie. Jako użytkownik root uaktualniamy więc listę źródeł, znajdującą się w /etc/apt/source.list:

apt-get update

Po zaktualizowaniu, instalujemy wymagane oprogramowanie:

apt-get install mysql-common mysql-client php4-mysql php4-gd apache apache-common apache-utils

Jak widać tym jednym poleceniem zainstalowaliśmy serwer Apache z obsługą PHP4, bibliotekę PHP4-GD oraz serwer baz danych. Oczywiście powyższy sposób zakłada, że nie mieliśmy żadnego z wymaganych przez Moodle’a komponentów. Gdybyśmy proces instalacji przeprowadzali przykładowo w zainstalowanym na dysku Knoppiksie lub bazującym na nim Linux-EduCD (oba również wykorzystują pakiety *.deb), powinniśmy zainstalować jedynie php4-gd.
Teraz w pliku /etc/apache/httpd.conf ustawiamy właściwą nazwę serwera. Wpisujemy ją za odkomentowaną dyrektywą “ServerName”. Pamiętajmy również o “DocumentRoot”, który powinien wskazywać na /var/www/. Jako że będziemy chwilowo testować system lokalnie, stąd ServerName wskazuje u mnie na “localhost”.
Następnie pobieramy najnowszą stabilną wersje systemu Moodle ze strony http://moodle.org/download/ i umieszczczamy w katalogu /var/www/. Jako użytkownik root rozpakowujemy ją i tworzymy katalog moodledata:

cd /var/www
unzip moodle-1.1.1.zip
cd moodle
mkdir moodledata

Teraz w katalogu moodledata, który będzie służył jako miejsce do wysyłania (uploadowania) zewnętrznych plików, wykorzystywanych przez system (np. prac, dodatkowych materiałów kursowych itp) tworzymy ukryty plik o nazwie .htaccess, zawierający linię :

deny from all

Upewnijmy się również, że Moodle oraz Apache (w zasadzie właściciel jego procesów) będzie miał prawo odczytu i zapisu do tego katalogu! W razie potrzeby, możemy posłużyć się poleceniem chmod. Teraz powinniśmy ustawić hasło roota dla serwera MySQL i założyć użytkownika, który będzie właścicielem bazy moodle. Jeśli system działa wyłącznie lokalnie – właścicielem może być również administrator serwera baz danych. Najpierw uruchamiamy sam serwer:

cd /etc/init.d ; ./mysql start

Następnie ustawiamy hasło administratora:

mysqladmin -h localhost -u root password “haslo_administratora”
mysqladmin -p reload

Wreszcie uruchamiamy tzw. monitor mysql (program, za pomocą którego możemy interaktywnie komunikować się z serwerem baz danych MySQL) i tworzymy pustą bazę o nazwie moodle. Jeśli użytkownikiem tej bazy ma być administrator – nie musimy definiować dodatkowych uprawnień. Jeżeli natomiast ma być to jakiś “dedykowany” dla Moodle’a użytkownik, musimy założyć mu konto i ustawić odpowiednie uprawnienia do operacji na bazie. Reasumując:

treatment of acute asthma

mysql -u root -p

Podajemy utworzone przed chwilą hasło. Następnie już w “wierszu poleceń” mysql wykonujemy dalsze działania:

mysql> USE mysql;
mysql> INSERT INTO user set Host=’localhost’, User=’uzytkownik’, Password=PASSWORD(‘jakies haslo’);
mysql>FLUSH PRIVILEGES;

Na koniec najważniejsze:

mysql> CREATE DATABASE moodle;
mysql> GRANT select,insert,update,delete,create,drop,index,alter ON moodle.*
mysql>TO uzytkownik@localhost;
mysql>FLUSH PRIVILEGES;
mysql> quit

Teraz powinniśmy sprawdzić, czy nasz serwer WWW będzie potrafił odczytywać index.php, jako główną stronę – kiedy po skończonej już konfiguracji i instalacji wpiszemy w przeglądarce: http://localhost/moodle. W naszym /etc/apache/httpd.conf, w linii gdzie znajduje się dyrektywa “DirectoryIndex”, powinno być przynajmniej coś takiego:

DirectoryIndex index.html index.htm index.php

Jeżeli korzystamy z Apache w wersji 2.X powinniśmy również koniecznie dodać do pliku httpd.conf następujący wpis:

AcceptPathInfo on

Teraz pozostała jeszcze konfiguracja pliku php.ini. Domyślne ustawienia mogą niestety nie być wystarczające dla Moodle’a. W /etc/php4/apache/php.ini, powinny znaleźć się opcje, ustawione w następujący sposób:

magic_quotes_gpc = 1
magic_quotes_runtime = 0
file_uploads = 1
short_open_tag = 1
session.auto_start = 0
session.bug_compat_warn = 0

Poza notacją “1″ i “0″, dopuszczalna jest również “ON” i “OFF”. Jeżeli jakiejkolwiek opcji brakuje, należy ją dopisać.
Po tych czynnościach możemy przejść do przygotowania głównego skryptu konfiguracyjnego Moodle’a – /var/www/moodle/config.php. Pierwotnie, po rozpakowaniu katalogu, znajdziemy w nim jedynie config-dist.php. Robimy więc kopię, tworząc w ten sposób właściwy plik:

cd /var/www/moodle/
cp config-dist.php config.php

A następnie edytujemy config.php i wpisujemy odpowiednie wartości w miejsce zmiennych “dbname”, “dbuser” itd:

$CFG->dbtype = ‘mysql’;
$CFG->dbhost = ‘localhost’;
$CFG->dbname = ‘moodle’;
$CFG->dbuser = ‘uzytkownik’;
$CFG->dbpass = ‘jakies_haslo’;

$CFG->wwwroot = ‘http://localhost/moodle’;
$CFG->dirroot = ‘/var/www/moodle’;
$CFG->dataroot = ‘/var/www/moodle/moodledata’;

Pozostała część konfiguracji odbywa się już za pomocą przegladarki WWW. Wymagane jest, aby zezwalała ona na zapis plików cookies. Otwieramy więc dowolną i wpisujemy:

http://localhost/moodle/admin

Jest to tzw: strona administracyjna, za pomocą której skończymy konfigurację naszej platformy. Na pierwszym ekranie musimy potwierdzić warunki licencji GPL. Po kliknięciu “Yes” przejdziemy do następnej strony, na której Moodle rozpocznie konfigurację bazy danych i tworzenie tabel. Widoczna będzie seria poleceń SQL, a po nich podsumowanie w kolorze zielonym lub czerwonym, najczęściej w postaci komunikatu: “SUCCESS”. Przejdziemy tak przez kilka kolejnych stron, aż dojdziemy do formularza, w którym określimy tzw. zmienne instalacji: język interfesju, kraj, hosty SMTP itd. Na koniec klikamy w “Save changes” i przechodzimy dalej.

W trakcie nastąpi zmiana języka interfejsu (oczywiście jeżeli na ekranie “zmiennych” wybraliśmy z listy język polski a jako “locale” wpisaliśmy “pl”) i przejdziemy do formularza, przy pomocy którego utworzymy konto administratora. Domyślnie konto nazywa się “admin” i jego domyślne hasło również brzmi “admin”.
Po ostatecznej instalacji i konfiguracji, system wyświetli główną stronę serwisu. Po lewej stronie zobaczymy zbiór odnośników administracyjnych, za pomocą których możemy zarządzać całym systemem Moodle. Pozwalają one na: tworzenie i usuwanie kursów, zakładanie i modyfikowanie kont użytkowników i wprowadzanie globalnych zmian w systemie. Każdy założony kurs, posiada własny panel administracyjny (dostępny tylko dla administratora, bądź prowadzącego, którego “mianował” administrator) pozwalający na zarządzanie ustawieniami w obrębie danego kursu i jego składowymi.

Na zakończenie części instalacyjnej warto tylko jeszcze przypomnieć, że Moodle posiada mechanizm wykonywania zadań okresowych. Wywoływane są one przez skrypt o nazwie cron.php, znajdujący się w katalogu admin. Są to zadania “konserwacyjne”, niezbędne na dłuższą metę do poprawnego działania systemu. Ponadto Moodle automatycznie sprawdza aktywne fora dyskusyjne i wysła kopie postów użytkownikom, którzy się na nie zapisali. Skrypt ten można w dowolnym momencie wywołać “ręcznie”, przez wpisanie w oknie adresowym przeglądarki: http://localhost/moodle/admin/cron.php.
Przy aktywnym użytkowaniu i dużej liczbie pracujacych osób, powinniśmy jednak ustawić automatyczne wykonywanie się tego skryptu, najlepiej dopisując jego wywołanie do tabeli linuksowego crona. Edycje takich tabel wykonuje się za pomocą polecenia “crontab -e”. Po wykonaniu tego polecenia dodajemy poniższą linię:

*/15 * * * * wget -q -O /dev/null http://localhost/moodle/admin/cron.php

To spowoduje, że cron będzie uruchamiał co 15 minut program wget, wywołujacy skrypt /var/www/moodle/admin/cron.php, a wynik wywołania przekieruje do /dev/null/, swojego rodzaju systemowej “czarnej dziury”. Jest to korzystne rozwiązanie, w przypadku kiedy obsługujemy jakieś aplikacje wsadowo.

Instalacja Moodle w systemie FreeBSD 5.2

Zakładam, że w naszym FreeBSD nie jest zainstalowany żaden z wymaganych przez Moodle serwerów, ani też moduł mod_php4. Do instalacji tych pakietów bedziemy potrzebowali aktualnej kolekcji portów. Jeżeli ktoś podczas instalowania FreeBSD zapomniał jej zaznaczyć, powinien teraz doinstalować. Do tego celu można wykorzystać program konfiguracyjny sysinstall. Jako użytkownik root wydajemy polecenie:

/stand/sysinstall

Z wyświetlonego menu wybieramy pozycję “Configure”. Z kolejnego podmenu “Distributions”, następnie “ports” (zaznaczamy tę opcję spacją), wkładamy płytkę z FreeBSD do napędu i z wyświetlonych metod instalacyjnych wybieramy CD-ROM. Po instalacji wychodzimy z programu sysinstall. W tym momencie zbiór naszych portów znajduje się w /usr/ports/. Udajemy się tam po reszte potrzebnych rzeczy:

cd /usr/ports/databases/mysql323-server
make && make install && make clean

Cała operacja może chwilę potrwać. System ściągnie nam źródła serwera MySQL, z wszelkimi wymaganymi zależnościami, następnie skompiluje je i zainstaluje. Analogicznie postępujemy z pozostałymi, wymaganymi pakietami:

cd /usr/ports/www/apache13
make && make install && make clean

cd /usr/ports/www/mod_php4
make && make install && make clean

Po wszystkim, katalog główny Apache’a znajdzie się w /usr/local/www/. Edytujemy również plik konfiguracyjny httpd.conf, znajdujący się w /usr/local/etc/apache/, w którym ustawiamy nazwę naszego serwera (dyrektywa ServerName). Sam serwer możemy uruchomić komendą:

sh /usr/local/etc/rc.d/apache.sh

Analogicznie możemy wystartować serwer baz danych MySQL:

/usr/local/etc/rc.d/mysql.sh

Następnie pobieramy spakowanego Moodle’a ze strony http://moodle.org/download/. Najnowsza stabilna wersja nosi numerek 1.1. Paczkę umieszczamy w katalogu /usr/local/www/data/ i rozpakowujemy:

cd /usr/local/www/data/
unzip moodle-1.1.1.zip

Teraz tworzymy katalog moodledata, w którym przechowywane będą pliki, wysyłane przez użytkowników Moodle’a na serwer:

cd /usr/local/www/data/moodle/
mkdir moodledata

Konfiguracja config.php, zakładanie hasła administratora MySQL i bazy moodle są praktycznie identyczne jak w opisie instalacji pod Linuksem. Jedyne o czym powinniśmy pamiętać, to o ścieżkach do wwwroot, dirroot i dataroot, które ustawiamy w pliku config.php. Jako że katalog główny Moodle’a znajduje się w przypadku FreeBSD w /usr/local/www/data/, a nie, jak to miało miejsce w Debianie – w /var/www/ – ścieżki powinny oczywiście odnosić się do prawidłowej lokalizacji.

Tworzymy kurs ‘Obsługa urządzeń w systemie Linux’

Moodle jest w tej chwili w pełni zainstalowany i skonfigurowany. Mamy założone konto “admin” i dostęp do “panelu sterowania”. Pora na założenie pierwszego kursu i dodanie do niego użytkowników. Dla większej zgodności z terminologią Moodle’a, w dalszej części artykułu pozwolę sobie na stosowanie terminów “studenci” (lub “uczniowie”), a także “prowadzący”, “goście”, “autorzy kursów” i oczywiście “administrator”, w odniesieniu do osób pracujących z platformą.
Kurs będzie oczywiście zwiazany z Linuksem, a dokładniej – z obsługą urządzeń w systemie Linux. Klikamy więc w odnośnik “Kursy” i dodajemy nową kategorię. Otworzy się nam ekran z formularzem zatytułowanym “Kategorie kursów”. Klikamy w przycisk “Dodaj nową kategorię”, nazywamy ją “Linux” i w obrębie tej kategorii dodajemy za pomocą analogicznego formularza kurs o nazwie “Obsługa urządzeń w systemie Linux”. Na formularzu dodawania nowego kursu, możemy ustawić takie parametry jak nazwę, datę rozpoczęcia, streszczenie i format. Możemy również określić, czy kurs ma być dostępny po uwierzytelnieniu się za pomocą dodatkowego klucza (jego wartość wpisujemy do formularza), czy osobom logującym się, ma być wyświetlany “skrócony raport ostatnich wydarzeń”, oceny itp.
Jeśli chodzi o wspomniany przed chwilą format, Moodle obsługuje trzy ich “typy”:

Format tygodniowy

Kurs podzielony jest na jednostki, odpowiadajace tygodniom. Tygodnie dzielą się na dodawane przez prowadzącego “składowe”. Są to “zasoby”, “ankiety”, “testy”, “dzienniki”, “czaty”, “fora”, “zadania” itd. Dostępne są z rozwijalnego menu, widocznego kiedy pracujemy w tzw: “trybie edycji”. Niektóre z nich, mogą być dostępne tylko przez określony okres czasu, zdefiniowany przez prowadzącego kurs.

Format tematyczny

Jest to format bardzo podobny do tygodniowego. Jedyną różnicą jest to, że jednostki zamiast na tygodnie – dzielą się na “tematy”. Nie ma również żadnych ograniczeń czasowych związanych z dostępem do poszczególnych “składowych”.

Format towarzyski

Format bazujący jedynie na forum dyskusyjnym, które wyświetlone jest na główej stroniej. Wykorzystywany przy mniej sprecyzowanych zapotrzebowaniach. Autorzy systemu zalecają taki format do generowania np. uczelnianej tablicy ogłoszeń.

My wybieramy “format tematyczny”. Po przejściu na główną stronę nowego, pustego jeszcze kursu, klikamy przycisk “Włącz tryb edycji”. W momencie pracy w takim trybie – możemy dla każdej jednostki (tematu bądź tygodnia) dodawać poszczególne składowe. Przy każdej “edytowalnej” części serwisu pojawiają nam się wówczas rozwijane listy i specjalne ikony. Możemy za ich pomocą usuwać, edytować, ukrywać, bądź przenosić dodane elementy, a także definiować sposób wyświetlania jednostek naszego kursu (np. ustawić, żeby użytkownicy widzieli tylko jeden tydzień lub temat po zalogowaniu). Dostępna jest również pomoc kontekstowa (żółte ikony ze znakiem zapytania). W każdej chwili możemy zmienić ustawienia, które definiowaliśmy w momencie zakładania kursu, czy też całej platformy. W tym celu, na głównej stronie serwisu wybieramy odnośnik “Administracja”.
Poza samą zmianą ustawień, można konfigurować tu również “Tematy” czyli takie elementy wyglądu serwisu jak: kolory, czcionki, logo. Można również zarządzać modułami, czyli “składowymi”. Zarządzanie polega na konfigurowaniu bądź usuwaniu modułów. Konfigurować możemy np. takie rzeczy, jak “liczbę sekund po której w przypadku braku reakcji, system uzna, że użytkownik opuścił pokój rozmów”, ewentualnie “maksymalną ilość dyskusji pokazywanych na jednej stronie forum”. Większość składowych ma właśnie tego typu “możliwości konfiguracyjne”.
Możemy tu również tworzyć i edytować użytkowników. Moodle zapewnia zaawansowany sposób uwierzytelniania podczas zakładania kont, o czym jeszcze za chwilę. W ramach poszczególnych kursów możemy także wysyłać zewnętrzne pliki, zapisywać studentów i definiować prowadzących. Pamiętajmy, że zarówno tryb edycji, jak i panele administracyjne, są widoczne jedynie dla administratora i prowadzących.

Zaczniemy więc od przesłania do serwisu kilku plików. Będą to grafiki wykorzystane później w “testach kwalifikacyjnych” podsumowujących zagadnienia poruszane na kursie. Dołączane w ten sposób mogą być zresztą pliki praktycznie dowolnego typu. Zapisane na serwerze można przenosić, edytować i usuwać. Żeby skorzystać z tych opcji, klikamy w odnośnik “Pliki” w menu administracjyjnym. W katalogu moodledata, poza samymi plikami, system będzie również przechowywał kopie zapasowe kursu, jeśli taką kiedykolwiek wykonamy.
Moduł kopii zapasowych dostępny jest w panelu “Administracja”.
Po przesłaniu grafik – przejdźmy teraz do trybu edycji i dodajmy kilka tzw. “składowych”. Jako że dysponujemy trzema tekstami w formacie html, które chcemy wykorzystywać podczas kursu, wybierzemy z rozwijanego menu pozycję “Zasób”. Następnie jako “Typ zasobu” możemy podać “Strona WWW”. Jako nazwę, którą będzie widział student po zalogowaniu wpisujemy: “Dźwięk w Linuksie”. Klikamy teraz “Kontynuuj”. Teksty znajdują się fizycznie na serwerze w katalogu /var/www/art/, więc jako adres strony, podajemy: http://localhost/art/sound.html. Analogicznie dodajemy również pozostałe dwa teksty: “HDPARM – kontrola twardego dysku” i “Linux – obsługa modemów”.
Teraz pora na składową o nazwie “Quiz”. Jest to ciekawy moduł bardzo konfigurowalnych testów. Mamy tu możliwość dodawania pytań “wielokrotnego wyboru”, pytań typu “prawda/fałsz”, “krótkich odpowiedzi”, “opisowych”, “dopasowywania właściwych odpowiedzi”, “pytań wybieranych losowo” i kilku innych. Możemy zdefiniować, czy ilość prób rozwiązania testu ma być limitowana, ile czasu ma on być aktywny, czy kolejne próby mają odbywać się na podstawie poprzednich itd. W przykładowym “teście sprawdzającym” chciałbym umieścić pytania typu “prawda/fałsz”, “wielokrotna odpowiedź”, “krótka odpowiedź” i “dopasuj odpowiedź”. Po wypełnieniu więc głównych pól formularza testu (w razie wątpliwości, przy każdym polu jest ikona pomocy kontekstowej), zostajemy przekierowani na stronę zarządzania bazą danych pytań. Pytania przechowywane są w obrębie zdefiniowanych wcześniej kategorii i mogą być wykorzystane w dowolnej jednostce kursu. Takie “scentralizowane” zarządzanie bazą pytań jest o tyle wygodne, że wystarczy, zmodyfikować jakikolwiek z nich wyłącznie w bazie – alby zmiana ta zadziałała automatycznie we wszystkich innych miejscach, w których aktualnie dane pytanie jest w użyciu.

Poza testem, dodajemy również do kursu składową “Zadanie”, zatytułowane “Praca zaliczeniowa – konfiguracja drukarki sieciowej (CUPS)”. W opisie zadania umieściłem krótką informację: “Opisz na dowolnym przykładzie sposób konfiguracji drukarki za pomocą CUPS”. Przy pomocy formularza wyłączyłem również “zezwolenie na wielokrotne przesyłanie rozwiązania”, a także ustawiłem maksymalny rozmiar przesyłanego pliku na wartość 1 Mb. W tej chwili, do ustalonej w konfiguracji zadania daty – uczestnicy kursu zobowiązani są przesłać wykonany przez siebie opis do oceny. Ponadto dodałem także moduł “Wybór”. Jest to pewnego rodzaju krótka ankieta, zakładająca odpowiedź “tak” lub “nie”, przydatna przy wszelkiego rodzaju głosowaniach, czy zbieraniu opinii na dany temat.
Jeśli chodzi o “Forum dyskusyjne”, to dostępne są różne typy forów, takie jak tylko-dla-nauczycieli, nowości kursu, otwarte dla wszystkich i jeden-wątek na każdego użytkownika.
Do każdego wysłanego postu dołączane jest zdjęcie autora, o ile ten ustawił je w swoim Konfiguracja pozwala również na to – żeby kopia każdego posta była przesyłana do nich pocztą elektroniczną. Prowadzący kurs ma możliwość blokowania wybranych wątków.

Na liście “składowych” znalazł się również “Czat” (pokój rozmów) oraz “Dziennik”. Jeśli chodzi o zastosowanie dzienników w Moodle – to funkcjonują one podobnie jak popularne ostatnimi czasy witryny opartę o technologię Wiki. Najczęściej stosowane przez moodlerów są dzienniki tygodniowe. Dla każdej składowej kursu prowadzący może zaproponować jakiś ciekawy temat, dodatkową, uzupełniającą treść, którą uczestnicy kursu mogą edytować, dopisywać do niej dodatkowe teksty itd. Prowadzący ma również możliwość oceniania wpisów do dziennika. Studenci automatycznie otrzymują komentarz prowadzącego pocztą elektroniczną. Jeśli jesteśmy już przy dziennikach, warto może również dodać, że formularze w Moodle pozwalają na kilka sposobów formatowania wprowadzanego tekstu. Poza oczywiście “czystym tekstem”, mamy do dyspozycji:

1.Autoformatowanie Moodle

Przy tym sposobie formatowania zachowane zostają przeniesienia linii, adresy typu www.onet.pl zostają automatycznie konwertowane na odnośniki. Emotikony wpisywane “z klawiatury” zostaną automatycznie zamienione na charakterystyczne dla Moodle’a “buźki”.

2. Format HTML

Wprowadzany tekst traktowany jest jak kod HTML.

4.Format Wiki

Pozwala na stosowanie specyficznego “formatowania wiki”: **pogrubienie**, //kursywa//, –przekreślenie–, >>wyśrodkowanie<<.

Moodlerzy – studenci, prowadzący, autorzy kursów i administratorzy

Administrator platformy Moodle ma uprawnienia do zakładania i modyfikowania kont systemowych użytkowników. Określa również sposób ich uwierzytelniania, w przypadku kiedy zezwalamy na samodzielną rejestrację za pośrednictwem strony WWW. Domyślną metodą uwierzytelniania jest poczta elektroniczna. Po rejestracji, w procesie której użytkownik podaje swój login, hasło i adres e-mail – wysyłane jest do niego potwierdzenie, w postaci maila ze specjalnym odnośnikiem do strony, na której użytkownik potwierdza rejestrację konta. Są oczywiście w Moodle’u również inne metody uwierzytelniania, takie jak LDAP, czy też zewnętrzna baza danych. Możemy również zupełnie zablokować automatyczną rejetrację kont i w formularzu “opcje uwierzytelniania” (dostępnym w momencie zakładania nowego użytkownika), wybrać metodę “Tylko konta utworzone ręcznie”. Wówczas wszelkie konta w systemie będą musiały być tworzone osobiście przez administratora.

Żeby utworzyć nowe konto, należy jako administrator kliknąć w odnośnik “Użytkownicy” znajdujący się po lewej stronie na głównej stronie serwisu. Przypominam, że odnośnik ten, podobnie jak pozostałe o charakterze “czysto administracyjnym” nie są nawet widoczne dla innych użytkowników Moodle’a.
Proces dodawania moodlerów jest w zasadzie identyczny dla wszystkich, natomiast administrator może “przypisywać” poszczególne osoby do specjalnie uprzywilejowanych grup. Te grupy to: administratorzy, autorzy kursów i prowadzący. Administratorzy mają pęłną kontrolę zarówno nad kursami, użytkownikami, jak również wyglądem i ustawieniami całej platformy. Autorzy kursów mają uprawnienia do tworzenia nowych kursów i nauczania w nich. Najmniej uprawnień mają studenci. W zasadzie mają prawo zapisywać się na kursy (o ile w ustawieniach danego kursu nie zmienił tego prowadzący), wypiywać się z nich, modyfikować swój profil oraz … uczyć się. Odnośnie wymienionego “profilu”, ciekawą funkcją jest również to – że użytkownik może określić swoją strefę czasową, i wówczas każda data podana w Moodle będzie tłumaczona na tą strefę.
Oczywiście sam fakt bycia użytkownikiem Moodle’a, wcale nie oznacza uprawnień do uczestnictwa w każdym założonym kursie. Administratorzy, autorzy kursów i prowadzący mogą ustawić dodatkowy “klucz” w postaci hasła, o który zostaniemy poproszeni przy próbie zalogowania się do danego kursu. Najpewniej też, przy takiej próbie, system poinformuje nas o konieczności posiadania takiego klucza.
Jeśli chodzi o wspominane już wcześniej konto Gościa, to można się na nie zalogować klikając na ekranie logowania przycisk “Zaloguj się jako gość”. Oczywiście administrator może ukryć ten przycisk i uniemożliwić korzystanie z takiej opcji. Użytkownicy korzystający z takiego konta nie mają jednak uprawnień do wysyłania postów ani wykonywania czegokolwiek, co wymagało by zapisu do bazy danych.
Mierzenie aktywności użytkowników Moodle’a i rejestrowanie prac w obrębie systemu, odbywa się za pomocą wygodnych narzędzi raportujących. Możemy wybierając podgląd profilu danej osoby, obejrzeć sobie jej “raport aktywności”. Są to szczegółowe logi, wyświetlane w oknie przeglądarki, wzbogacone o wygenerowane przez PHP-GD wykresy. Pokazują zarejestrowane przez Moodle operacje, jakie wykonywał dany użytkownik po uwierzytelnieniu się w systemie. Logi mogą mieć formę przejrzystego, mniej szczegółowego “zarysu” oraz szczegółowej listy, przedstawiajacej określony okres czasu. Ponadto po każdym zalogowaniu się użytkownika, standardowo widzimy tzw. “ostatnie działania”. Są one pokazywane na głównej stronie kursu, w specjalnej ramce. Pokazują wszystkie zaistaniałe w systemie zdarzenia, które miały miejsce od momentu ostatniego uwierzytelnienia się w serwisie.

Administrator ma oczywiście dostęp do tego typu danych, również z poziomu swojego panelu administracynego. Wybierając opcję “Logi” ma możliwość obejrzenia tych najbardziej bieżących (opcja “Bieżące logi z ostatniej godziny”), bądź obszernirjszego raportu – z podziałem na poszczególne osoby i zadane okresy czasu.
Jak widać System Zarządzania Nauczaniem – Moodle ma sporo możliwości. Jest przykładem oprogramowania napisanego bardzo “elegancko”, z uwzglednieniem wielu ważnych czynników, takich jak funkcjonalnośc, łatwość obsługi, szybkość i konfigurowalność. Jest również systemem, który dynamicznie się rozwija. Po liczbie pracujących w sieci Moodle-serwerów widać wyraźnie, że zainteresowanie dobrej jakości alternatywą dla komercyjnych platform LMS bynajmniej nie maleje.
Na zakończenie, warto może również wspomnieć, że pod koniec 2003 rozpoczęła działalność firma (http://moodle.com), świadcząca usługi związane z komercyjnym wsparciem technicznym dla systemu. Ten fakt jest kolejnym dowodem na to, że Moodle wart jest polecenia.